آسیاب های آبی در کویر یزد هنوز زنده اند
آسياب كه نام ديگر آن «طاحونه» ميباشد، در نقاط مختلف جهان به صورتهاي متفاوتي وجود دارد و براي آرد كردن گندم و غلات ديگر جهت تهیه نان و مصارف مختلف از آن استفاده ميشد . آسیاب های آبی از جمله آثار تاریخی این استان محسوب می شود که معمولا در کنار آبادی ها و بر سر راه قنات ها ساخته شده اند.آسیاب دستي آن در منازل قدیمی یزد ، با دو سنگ مسطح وجود دارد كه بر روي هم قرار ميگيرند. دستهاي به سنگرويين متّصل است كه با دست چرخانده ميشوند و نام اين نوع آسياب، دستاس است كه بدان «آردچي» و «آرچي» نيز ميگويند. ساختمان داخلي آسياب دارای چند اتاق جهت استراحت آسيابان و انبار گندمهايي كه بايد آرد شود ، می باشد.
کاروانسرای زین الدین یزد ، تنها بنای مدور ایرانی
کاروانسرای زین الدین که از شاهکار معماری دوره صفویه محسوب می شود تنها بنای مدور ایرانی است.این کارونسرا در 60 کیلومتری جاده یزد – کرمان و در فاصله 500 متری از جاده قرار دارد و به امر شاه عباس در قرن دهم ه. ق ساخته شده است.این رباط از کاروانسرای بین شهری است و دارای پلان مدور و پنج برج نیم دایره است که به دیواره هشت متری آن متصل هستند.
مسجد جامع کبیر یزد، شاهد حضور تعداد زیادی از مسافران نوروزی
مسجد جامع کبیر یزد یکی از باارزش ترین میراث تاریخی، هنری و گنجینه ای از معماری اسلامی است و به عنوان شاهکار هنر معماری همواره در طول سال به ویژه ایام عید نوروز پذیرای گردشگران داخلی و خارجی است.این روزها بنای با ارزش تاریخی مذهبی مسجد جامع یزد شاهد حضور تعداد زیادی از مسافران نوروزی است و هر بازدید کننده با کنجکاوی خاصی این بنا را نظاره می کند و عظمت فرهنگ و تمدن ایرانی و اسلامی را از نزدیک مشاهده می کند.
حفظ بافت تاریخی در گرو همکاری دولت و مردم است
یزد از سرزمین های باستانی ایران است که درآن مواریث ارزشمند تاریخی دیده می شود. از بافت تاریخی یزد مي توان به عنوان یکی از «گنج های مهم تمدن و فرهنگ » و« میراث کم نظیر گلین در جهان» نام برد و برای حفظ ، احیاء و بازسازی این بافت همکاری نهادهایی نظیر سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ، شورای شهر، شهرداری، سازمان مسکن، نیروی انتظامی و ... با مشارکت مردمی امری ضروری است.
بادگیرها سیستم تنفسی استان یزد
یکی از شاخص ترین نشانه هایی که منظر عمومی شهر یزد را از دیگر شهر های کشور متمایز می سازد، بادگیرهای متنوع آن است. بادگیرها سیستم تنفسی شهر محسوب می شوند بادگیرها ، برجهایی هستند که با توجه به نحوه ساختمان ویژه خود جریان طبیعی هوا را به داخل بناهای مختلف هدایت می کنند. در خانه ها ، بادگیر معمولا در ضلع جنوبی حیاط یعنی در قسمت نسر و تابستان نشین خانه ساخته می شوند
ورزش های زورخانه ای ، میراث معنوی ایرانیان
ورزش های زورخانه ای از جمله میراث معنوی ایرانیان است و زورخانه جای نیکان، پاکان و مکتب فتوت و جوانمردی است.در مجموع ورزش و حرکات پهلوانی جز فعالیتهای اصلی روزمره ایرانیان در دوران باستان بوده است که جامعه نیز ارزش خاصی برای ورزشکاران و پهلوانان قائل می شد.
آب انبارها، یکی ازشاخص ترین نشانه های منظر عمومی یزد
آب انبارهای استان یزد نشانه نبوغ و توانمندی فکر و دست معماران یزدی است. هنرمندانی که شدت گرما را توام با کمبود شدید آب در آراستن خشت ها و بر پاداشتن ستونها و سقف ها چنان درهم آمیخته اند که نظر هر بیننده و گردشگری را به خود جلب می کند.وقتی آهسته از پله های آب انبارها پایین می روید ، بوی رطوبت و عطر خاک به مشام می رسد و سایه دلپذیر آن به انسان آرامش خاصی می دهد.
کاروانسراها ، حلقه گمشده معماری ایرانی
در استان یزد بیش از 20 کاروانسرای ثبتی وجود دارد که قدیمی ترین آن کاروانسرای سنگی انجیره اردکان می باشد.