مسجد بیرون ابرکوه، حسب وظیفه ذاتی میراث فرهنگی توسط اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان ابرکوه مرمت و بازسازی شد.
به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان یزد، "مجاهد کرباسی " سرپرست اداره میراث فرهنگی شهرستان ابرکوه در این خصوص گفت: مسجد بیرون ابرکوه (ابرقو) مربوط به دوران تاریخی پس از اسلام است و در کنار شهر تاریخی ابرکوه واقع شده است. بنای اولیه آن از قدیمیترین مساجد ایران به شمار میآید و این اثر در تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۱۷۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان ابرکوه در ادامه افزود: این مسجد در حال حاضر از نوع مساجد دو ایوانی است. ایوان غربی به گنبد خانهای راه دارد که از داخل آن مربع و از خارج نیم دایره است. ضخامت دیوارهای این قسمت در برخی جاها بیش از ۱۷۰ سانتی متر است. ایوان شرقی کوچکتر است و تنها ورودی مسجد در حال حاضر در جبهه شمالی از طریق اتاقی با ایوان غربی باز میشود. علاوه بر این دو گذرگاه دیگر نیز وجود دارد که از اتاقهای جانبی به گنبدخانه و صحن راه پیدا میکند. بقایای تنها مناره مسجد در قسمت شمال محوطه گنبددار واقع شده است و ایوان شرقی به دو اتاق کوچک در شمال مربوط میشود.
او افزود: مسجد بیرون ابرکوه با گنبد و طاق پوشش یافته است. طاقها از نوع دو مرکزه و جناغی از انواع معماری اوایل اسلام و نمونههایی از قوسهای گهوارهای شکل مشابه نمونههای ساسانی و اوایل اسلام هستند. شکل این طاقها و قوسها گویای ساخت آنها در قرون نخستین اسلامی است.
این مقام مسئول تصریح کرد: بنا بر منابع معتبر این مسجد قدمگاه علی بن موسی الرضا (ع) امام هشتم شیعیان میباشد.
مجاهد کرباسی از جمله موارد مرمتی انجام شده در مسجد بیرون ابرکوه را شامل اجرای کفسازی و استحکام بخشی بنا، کاهگل بدنه به صورت ته کش و روکش و اجرای شرفی برشمرد.
شایان ذکر است: ابرکوه (ابرقو) یکی از شهرستان های تاریخی استان یزد است که تعدادی از مشهورترین آثار تاریخی آن عبارتند از: سرو ۴۵۰۰ ساله، گنبد عالی، مسجد جامع ابرکوه، مسجد جامع ابرکوه، خانه صولت، مناره های نظامیه، آرامگاه عزیزالدین نسفی و خانه آقازاده.
