مربوط به مراسم قبل از عید نوروز

پنجه بزرگ و پنجه کوچک :

 ده روز مانده به نوروز پنجه کوچک آغاز می شود و به مدت پنج روز ادامه دارد در این مدت خانه برای انجام مراسم نوروزی از هر جهت آماده شده است.

پنج روز پایان سال هم به پنجه بزرگ معروف است در این پنج روز گاهنبار برگزار می شود.

در شهر یزد در مراسم پنجه به خانواده ها به تهیه غذاهای مخصوص می پردازند غذاهایی مانند انواع حلوا‌،نان کماج،نان شیر،آش.

وقتی غذاهای خاص مراسم پنجه تهیه شد،به مقدار لازم در بشقاب مسی قرار می دهند و آنها را با بقیه چیزها به جایگاه مراسم دینی خود که در یزد به پسکم مس معروف است ، میبرند .(پسکم مس در خانه زرتشتیان جایگاه ویژه ای دارد که مراسم دینی در آنجا برگزار میگردد.)

قبل از اینکه سفره مراسم پنجه در اتاق پسکم مس پهن شود این اتاق مخصوص را جارو می زنند،سپس گل سفید را که مقداری آب به آن اضافه شده و رقیق نموده اند،برداشته با دست به زمین و دیوارهای پسکم مس می پاشند و حتی مقداری از این مایع سفید رنگ را به بیرون خانه پاشیده تا نشانگر این باشد که در این خانه مراسم پنجه در حال اجراست.

بعد از ریختن گل سفید به در و دیوار پسکم مس،مقداری از آن را به خشت خامی پاشیده و این خشت را در جلو و قسمت میانی پسکم قرار می دهند. در کنار این خشت سفره سفیدی پهن می کنند و در آن یک عود تاس مسی پر از آب ، یک ظرف مس بزرگ به نام کلچه که درآن شاخه های سرو شمشاد و مورد گذاشته اند و یک عدد آتشدان پر از آتش و همچنین سینی پر از میوه های فصل و سبزه که زرتشتیان یزدی به آن شیشه sesaگویند و نقل و شیرینی می گذارند هر کدام از این موارد که ذکر شده نمادی از امشا سپندان می باشند. به عنوان مثال سفره نماد سپندارمز است این فرشته نگاهبان زمین است.آتش فروزان نماد اردیبهشت امشاسپند است تاس مسی پر از آب نماد شهریور و آب نشانگر خرداد امشاسپند است.

جام پر از شیر هم به یاد وهمن یا بهمن امشاسپند بر سر سفره می نهند و سبزه نماد امرداد امشاسپند می باشد.

خوراکی ها و میوه های سفره مراسم پنجه همگی متبرک هستند.خوردن این خوراکیهای متبرک یکی از رسوم کهن آریایی هاست.

این خوراکی ها را اصطلاحا میزد meyazd یعنی فدیه و هدیه خوراکی غیر آبکی مانند نان سیرک،میوه و … گویند.

به کسی که میهمانان را با این خوراکی ها در پایان مراسم پذیرایی می کند میزد پان meyzad-panمی گویند. میزدپان یا میزدبان یعنی نگاهبان خوان و سفره فدیه.امروز از این کلمه،میز و میزبان را داریم.)لازم به ذکر است در ایران باستان این سفره بر صفحه ای بالاتر از زمین (میز مانند) چیده می شده است.