سیدمحمد رستگاری
صنایع‌دستی؛ از میراث ماندگار تا سرمایه راهبردی آینده ایران

سیدمحمد رستگاری، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان یزد، به مناسبت روز جهانی صنایع‌دستی در یادداشتی نوشت: ‌در جهان امروز، ما با یک گذار بزرگ مواجه هستیم؛ گذار از تولید انبوه صنعتی به زیست‌بوم‌های معنا-محور. در این پارادایم جدید، ارزش افزوده تنها در پیچیدگی تکنولوژیک نیست، بلکه در داستان، اصالت و هویت نهفته است. صنایع‌دستی ایران در قلب این تحول قرار دارد. واقعیت این است که در دنیای امروز، کارخانه‌ها محصولات تکرارپذیر تولید می‌کنند، اما هنر دست، تجربه و معنا خلق می‌کند؛ مزیتی رقابتی که هیچ فناوری نوینی قادر به جایگزینی کامل آن نیست.

ایران با برخورداری از بیش از ۲۹۰ رشته صنایع‌دستی، نه تنها یک قدرت فرهنگی، بلکه یک بازیگر بالقوه در عرصه صنایع خلاق است. در این میان، استان یزد به عنوان نخستین شهر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو، تبلور عینی پیوند هنر، معیشت و زیست‌بوم است. وقتی در کوچه‌پس‌کوچه‌های بافت تاریخی یزد قدم می‌زنیم، با کارگاه‌هایی روبرو می‌شویم که فراتر از یک واحد تولیدی، یک نهاد اجتماعی هستند. بارها از نزدیک دیده‌ام که چطور برپا شدن یک دار «زیلو» یا احیای یک کارگاه «نساجی سنتی» در قلب بافت های تاریخی، نه تنها معیشت یک خانواده را تضمین کرده، بلکه امید و سرزندگی را به یک محله بازگردانده است. این همان وجه انسانی توسعه است که امروز بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز داریم.

با این حال، نباید پشت واژه‌های زیبا پنهان شد. ما باید صادقانه بپذیریم که علی‌رغم این ظرفیت بی‌بدیل، هنوز با چالش‌های جدی روبرو هستیم. فاصله میان تولید کارگاهی و بازارهای جهانی همچنان پابرجاست. ضعف در بسته‌بندی مدرن، خلأ برندینگ بین‌المللی و غفلت از طراحی متناسب با سبک زندگی امروز، باعث شده تا سهم ما از بازار محصولات خلاق، متناسب با ظرفیت‌های عظیم و پیشینه تمدنی ایران نباشد.

راهبرد ما در یزد، عبور از نگاه صرفاً سنتی و حرکت به سمت مدیریت زنجیره ارزش است. ما معتقدیم صیانت از رشته‌های در حال فراموشی، با حبس کردن آن‌ها در ویترین موزه‌ها محقق نمی‌شود؛ بلکه باید این هنرها را با طراحی کاربردی به زندگی روزمره مردم بازگردانیم. پیوند صنایع‌دستی با صنعت گردشگری یزد، چرخه‌ای از ثروت‌آفرینی می‌سازد که پایداری آن، بیش از هر چیز بر مهارت و خلاقیت سرمایه انسانی ما استوار است.

هنرمندان ما، کارآفرینانی بی‌ادعا هستند که با کمترین فشار بر بودجه‌های دولتی، بیشترین سهم را در صیانت از حافظه ملی ایفا می‌کنند. هر محصول دستی که از یزد به گوشه‌ای از جهان صادر می‌شود، یک سفیر فرهنگی است که پیام صلح و اصالت ایرانی را مخابره می‌کند.

در پایان تاکید می‌کنم که حفظ و توسعه صنایع‌دستی، نه یک وظیفه تشریفاتی، بلکه یک ضرورت ملی برای استقلال فرهنگی است. تعهد ما در یزد این است که اجازه ندهیم پیوند نسل‌های آینده با هویت ماندگارشان گسسته شود. آینده ایران را نمی‌توان تنها با فناوری و صنعت صرف ساخت؛ بخشی از این آینده بر دستان هنرمندانی استوار است که میراث نیاکان را به سرمایه‌ای برای فردا تبدیل می‌کنند.

صنایع‌دستی، تنها روایتگر گذشته نیست؛ بلکه سرمایه‌ای راهبردی برای ساختن آینده ایران است.

انتهای پیام/