مسجد تل ( الرحمان )                شماره ثبت ملّی  :  –

موقعیّت مکانی :

مسجد الرحمن در ضلع غربی بلوار بسیج ، محله تل و در کوچه مسجد الرحمن واقع است

بانی

 علی رغم بررسیها ومراجعه به کتب تاریخی نام بانی ومؤسس مسجد مذکور مشخص نشد . این مسجد که در حال حاضر مسجد الرحمان نام دارد ، به جهت واقع بودن در محلّه تل به مسجد تل نیز معروف می باشد .

منابع تاریخی

هیچ یک از منابع تاریخ یزد اشاره ای به مسجد تل نکرده اند .

مشخصات

  مسجد تل دارای سه  درب ورودی می باشدکه درب ورودی اصلی، چوبی دو لنگه ساده می باشند . سردر مسجد با آجر تزئین یافته ودارای قوس جناقی است. پس از آن بلا فاصله وارد هشتی ( کریاس ) آجری که دارای ۳  طاق نما می باشد می شویم. بعد از هشتی دهلیز ، (دالان آجری) قرار گرفته که پس از طی آن وارد صحن مستطیل شکل می شویم .

گرمخانه و تابستانخانه مسجد روبروی یکدیگر در دو سمت حیاط قرار گرفته است . در ضلع جنوبی تابستانخانه محرابی آجری است، که بر فراز آن بادگیری ساخته شده است ،محراب به صورت یک اتاق مجزا از تابستانخانه جدا شده وبه صورت انباری در آمده است .درضلع جنوبی( جنب محراب) بخشی از تابستانخانه به وضوخانه وآشپز خانه اختصاص یافته است .

درضلع شرقی وغربی به قرینه دو صفه دو اشکوبه است که طبقه زیر دارای قوس دسته سبدی می باشد . داخل صفه ها طاق نما هایی به چشم می خورد که درضلع غربی در داخل یکی از صفه ها دربی از طرف راهرو به سمت تابستانخانه باز می شود .درقسمت فوقانی ضلع غربی پلکانی است که به طرف غرفه دوم راه می یابد ودر این قسمت در وپنجره ای دیده می شود . در ضلع شمالی ۳ درب بزرگ نصب است. پوشش داخلی تابستانخانه آجری بوده و دارای ستونهای چهار گوش مسقف به تاق وتویزه با قد پای بلند وقوس جناقی می باشد .

بر روی یکی از زیلوی وقفی تاریخ ۱۲۷۱ قمری نوشته شده است . در ضلع شمالی صحن دربی چوبی نصب شده که دارای پلکانی است که به پشت بام راه میابد. راهروی کوچک ودربی متصل نیزبه گرمخانه راه دارد .

درضلع شمالی صحن ، پس از طی کردن راهروی باریک گچی ـ آجری ، به گرمخانه ای با هشت ستون قطور می رسیم . پانزده نورگیر مرمری یا گلجام در سقف گرمخانه دیده می شود . گرمخانه دارای سه ردیف تاق وتویزه با قوس جناقی می باشد . پوشش داخلی گرمخانه گچی است. در ضلع شمالی سه پنجره فلزی قرار گرفته است.درضلع شرقی وغربی گرمخانه نیز به قرینه دو صفه، که درضلع شرقی آن دو اشکوبه است دیده می شود . در ضلع جنوبی، محراب گچی ساده واقع شده ودردوطرف آن نیز دو پنجره فلزی تعبیه شده است . کف گرمخانه با موزائیک فرش شده و صحن مسجد وبدنه آن با آجر پوشیده شده است ، پشت بام ونمای خارجی گرمخانه نیز کاه گلی است .

با توجه به مشخصات ظاهری ،فضای معماری ومصالح آن،به مساجد قرن هشتم ونهم هجری ،به ویژه مسجد هفتادر عقدا شباهت بسیار دارد .