مسجد حظیره (حظیره ملا )یا محمدیه         شماره ثبت ملّی  :   –

موقعیت مکانی :

مسجد حظیره درضلع شرقی خیابان امام خمینی ، محله پیر برج  واقع شده است .

بانی

   مسجد حظیره از اموال حاجی شمس الدین محمد بن زین الدین علیشاه میبدی در محله ابر و مبارکه مقابل دروازه فتح یعنی محله ای که به پیر برج نیز شهرت داشت ساخته شد . در کتابچه موقوفات یزد محل ساخت آن بجای درب فتح، مقابل درب حظیره گفته شده است .

منابع تاریخی

حظیره محمدیه بقعه ای بوده است برای سکونت فقرا ونیز محل عبادت که درسال ۸۴۳ هجری ساخته شده است. مسجد  قدیمی درابتدا به شکل اتاق ساده ای با پوشش داخلی گچی،پشت بام و نمایی آجری بنا شده بود. 

مشخصات بنا

بنای کنونی حظیره ( روضه محمدیه ) وکلیه کاشیکاریهای آن به جز سنگ مرمر منصوب در محراب از آثار جدید وتازه ساز است که ساخت آن قبل از انقلاب اسلامی آغاز شده وتا کنون ادامه دارد . مسجد مذکوردارای ۳ درب ورودی است که درب اصلی آن درب بزرگ فلزی است که به خطوط هندسی تزئین یافته است . اسپر وپیشخوان ودو مناره قطور وزیبای مسجد مزین به کاشی معرق با نقوش گل وبوته اسلیمی ـ ختایی ـ ترنجی ، کتیبه ثلث ، فتیله پیچ شیاری یکپارچه ، گلدان وطاق نما( نغول ) گلچین با رگ چین آجری ، خطوط کوفی بنایی ( معقلی ) ولوز می باشد . بر ترنجی ها ی آن اسماء خدا و پنج تن آل عبا (ع ) حک شده است . نمای بیرونی مسجدآجری است .                     کف مسجد وصحن آن با سیمان(بتن) مفروش شده است . مسجد صحن (‌ میانسرا ) وسیع وزیبایی دارد که در میان آن حوضی ( آب نما ) دیده می شود .

مسجد جدید و نوسازضلع غربی دارای سکویی سنگ فرش ، ستونهای بلند وچهار گوش یکپارچه ، دربهای بزرگ چوبی( مشبک رنگین)می باشد. داخل مسجد (‌ تابستانخانه ) مزین به ستونهای بلند وقطور با کاشی معرق ، نقوش اسلیمی ـ ختایی ، ترنجی و سقفی پوشیده با شیشه های رنگین وسنگ است . اضلاع جنوب شرق وشمال غربی این فضا دو اشکوبه است ، طاق نما ها درقسمت فوقانی مزین به خطوط ثلث می باشد . درغرفه های فوقانی وتحتانی درضلع غربی ۱۲ پنجره فلزی وسه طاق نما با قوس جناقی دیده می شود و حدوداً یک متر ازاره مسجد از سنگ می باشد .

 درضلع جنوبی بنا محراب قرار گرفته که مزین به کاشی معرق با نقوش گل وبوته اسلیمی ـ ختایی ـ ترنجی  می باشدکه درکنار این محراب آرامگاه سومین شهید محراب آیت الله  صدوقی قرار دارد .

بخش دیگر تابستانخانه دو اشکوبه ، درضلع شرقی آن در دوردیف فوقانی وتحتانی پنجره های فلزی مشاهده می شود . این بخش دارای ستونهای قطور وسقف آن مزین به خطوط کوفی بنایی (‌ معقلی ) و لوزی و گلچین و رگ چین آجری می باشد . گنبد ومقصوره که به خطوط کوفی بنایی ( معقلی ) و رسمی بندی تزئین یافته استوار بر ستونهایی مزین به نقوش هندسی و با قوسهای جناقی می باشد .

پوشش خارجی گنبد آجری دارای قوس شبدری کند می باشد . نمای خارجی مزین به خطوط کوفی بنایی ( معقلی ) و لوز دو اشکوبه وپنجره فلزی مشبک رنگین وخط ثلث می باشد . ۵ مناره کوچک در قسمت بدنه مسجد واقع شده است . مناره ها با خطوط کوفی بنایی ولوز وگل چین آجر مزین شده است که پایه های آن سنگی است .

دو سنگ قبر در کنار یکدیگر در داخل مسجد وجود دارد . که بر پیشانی یکی ازآنها لا اله الالله ومحمد رسول الله ودو بیت شعر نوشته شده است .

کتیبه های تاریخی

با توجه به مندرجات تاریخیمسجد حظیره فاقد کتیبه تاریخی می باشد .