مزار باغ کمال کاشی

این مزار از مقابری است که در قرن هشتم هجری شکل گرفت و موطن بسیاری از بزرگان وعرفا گردیده است . باتوجه به استناد تاریخ مکان ان درضلع غربی کنونی مسجد جامع کبیریزد بوده است که درحال حاضر هیچ اثری ازان نیست وتنها بقعه ای معروف به سادات قل هو الهی از آن باقی مانده است .«این باغ را محمد ابن مظفر تجرید ووقف مقابر مسمانان کرد وآن باغی مشجرومکروم بود ودرسال ستین سبعمائه از مالکان بخریدو وقف کرد برمومنین ومومنات بیشتر غربا و شهدا آنجا مدفونند واسد ابن طغانشاه آنجا مدفونست »

البته درکنار این باغ از مزار اسکندریه ومقابر حمیدی نام برده شده است « درجنب آن مقابر اسکندریه است که در زمان قحط ودربندان پسر ابوسعید قرب سی هزار آدمی بمردند واز دفن ایشان مردم عاجز بودند … این سه هزار نفر را دردوقبر دفن کردند و این زمین را امیر اسکندر هندو بناکرد که بعد از دربندان محصل مال بود وآن اموات رادفن کرد و مسجدی و ساباطی را ساز داد و دوقبر عالی بساخت و آن عمارت را اسکندریه نام کرده و تمام این باغ را وقف کرد و یک طرف دیگر مقابر حمیدی است که مولانا عبدالله شحنه آان قطعه زمین بخرید و وقف کرد »

که البته با ایجاد باغ کمال این مقابر جزئی از باغ درآمدند و به مقابرباغ کمال کاشی معروف گردیدند.

مولف جامع مفیدی بعد از ذکر مقابر اسکندریه بیان می دارد « که در آن مقام ساخته اند علامت قبر پهلوان اسد طغانشاهی است که درکرمان حاکم بود»

از مهمترین مزارهای آن می توان به سادات عریضی مشهور به سادات قل هوالهی اشاره نمود.« مزار متبرک آن بزرگان دین مقابل باغ کمال کاشی مشهور به «گنبدهشت در » واقعست ودراین مزار به بطرف قبله صفه ایست که در آنجا سه قبر است »

مزار دیگر در این باغ ، مزار حاجی صدر الدین (متوفی ۸۰۶) می باشد که بعد از اینکه به سفرحج رفت منقلب شد و به تصوف روی آورد واز مردم کناره گرفت و به طرف مهریجرد رفت و درکوه خورمیز سکنی گزید، امیر یوسف خلیل که از قبل امیر بزرگ داروغه یزد بود، به دیدن او رفت وچهار طاقی برای سکونت او مهیا نمود. درزمان حکومت امیر عبدالرحمن قورچی در بیابان انار در«شمس کوران » بصورت ایستاده وفات یافت عبدالرحمن _والی یزد_ اورا به یزد آورده و درموضع باغ کمال به خاک سپردند .

بابا محمد مشهور به بابا ناصر نیز که از عرفای زمان خودبودوگفته شده ۱۴۰ سال عمرکرد و کاکا محمد و بابا ضیاءالدین ابدال که از درویشان بود ودولت مجنونه (دولت مجنونه از جمله افرادی بود که از کارهای فساد خود توبه کرد و زمانی که توبه کرد تاآخر عمر به یک پهلو افتاده بودو هرگز بلند نشد و سرخ کبوتر فروش شخصی بودکه مرید وپرستاربود وچون وفات کرد بزرگان شهر یزد منجمله امیر زاده اعظم شمس الدین محمدمیرک پسر امیر جلال الدین چقماق او را تجهیز و تکفین کرد و براو نماز گزاردند) درین مزار مدفونند.