جشن تیرگان (جشن آبریزان): تیرایزد و تیرماه (10 تیر)

۰۶ اسفند ۱۳۸۹ / در پایگاه پژوهشی

سیزدهمین روز در هر ماه زرتشتیان تیر یا تِشتَر نام دارد. در ماه تیر هنگامی که روز تیر فرا می‌رسد آن روز را جشن می‌گیرند.‌‌ تیر در اوستا تیشتَریه و در پهلوی تِشتَر (teshtar) نام دارد.

تِشتَر* ‌یا تیر نام ایزدی است که به باریدن باران کمک می‌کند و همچنین در باور ایرانیان نام ستاره‌ای است که هر گاه در آسمان پدیدار آید مژده باریدن باران را با خود دارد و کلیه اوستادانان آن را به سیریوس (sirius) ترجمه نموده‌اند. در فرهنگ‌ها به نام ستاره‌باران نوشته شده است و این ستاره را عرب‌ها شعری یمانی گویند و نباید آن را با تیر یا عطارد یکی دانست.

گروهی این جشن را یادگار پیروزی ایرانیان بر تورانیان می‌دانند که در زمان پادشاهی منوچهر، پادشاه پیشدادی سپاه افراسیاب تورانی قسمت زیادی از سرزمین ایران را اشغال کرده بودند و قرار آشتی بر این شد که از سوی سپاه ایران از طبرستان تیری رها شود و در هر جا بر زمین فرود آید مرز ایران و توران تعیین شود؛ بنابراین آرش از قلّه دماوند با تمام توان تیری از کمان رها ساخت‌ و به روایتی آن تیر از طلوع آفتاب تا نیمروز در حرکت بود تا بر کنار رود جیحون بر درختی تنومند نشست و به این ترتیب مرز ایران و توران مشخص شد.

روایت دیگر نیز به این صورت است که گویند: در زمان ساسانیان هفت سال قحطی شد. مردم به بیابان رفتند و به نیایش* پرداختند و باران بعد از هفت سال شروع به بارش کرد. از آن سال به بعد ایرانیان در چنین روزی جشن می‌گیرند. در کرمان و بم به این مراسم «تیر و جشن» هم می‌گویند.[1] در چنین روزی برای شادی بیشتر به یکدیگر آب می‌پاشند و در واقع مراسم آبریزان هم در این جشن برگزار می‌شود. این جشن در قدیم از روز تیر شروع و تا روز باد به مدّت ۱۰ روز برپا بود.



*تیر یا تشتر، ستاره باران است و هرگاه که در آسمان پیدا شود و بدرخشد مژده باران می‌دهد.

*در نیایشی که در چنین روزی خوانده می‌شود، این گونه آمده است: چهارپایان خرد و بزرگ و مردم مشتاق دیدار تشتر هستند. کی دوباره این ستاره باشکوه و درخشان طلوع خواهد کرد. کی دوباره چشمه‌های آب به ستبری شانه اسبی، جاری خواهد شد؟ (فقره پنجم تیریشت)

1ـ آیین برگزاری جشن‌های ایران باستان، آذرگشب، صص 17ـ ۱۶.

آخرین مطالب

بازخوانی میراث تاریخی روستای توران پشت در سی‌ویکمین برنامه گردشگری تاریخی‌فرهنگی یزد

استاندار یزد:
تقویت زیرساخت‌ها و احیای آثار تاریخی، محور توسعه گردشگری استان است

معاون استاندار یزد در گفت‌وگو با میراث‌آریا تأکید کرد:
ضرورت تسریع در جذب تسهیلات گردشگری در یزد

سفیر کره جنوبی در ایران:
گفت‌وگوهای گردشگری با ایران باید به اقدامات عملی منجر شود

ملیحه فخاری
کودک؛ میراث فردا

استاندار یزد:
ظرفیت‌های گردشگری یزد؛ محور توسعه همکاری‌های مشترک با کره جنوبی

تأکید معاون گردشگری کشور بر بهره‌گیری میبد از ظرفیت تسهیلات گردشگری

سیدمحمد رستگاری
روستاهای یزد؛ میراثی که نفس می‌کشد

معاون گردشگری کشور از ظرفیت‌های گردشگری میبد بازدید کرد

معاون گردشگری کشور:
اردکان ظرفیت‌های ارزشمندی برای توسعه گردشگری دارد

بازدید معاون گردشگری کشور از ۲مجموعه گردشگری اردکان

معاون گردشگری کشور از هتل کوشک اردکان بازدید کرد