بقعه ستی فاطمه

بقعه ستی فاطمه                       شماره ثبت ملی: _____

موقعیت مکانی

بقعه ستی فاطمه درقسمت شمالی میدان امیرچقماق کوچه شیخ اسد اللّه واقع شده است .

منابع تاریخی

دراین بقعه ، فاطمه خاتون ( متوفی قرن نهم ) به خاک سپرده شد که وی و همسرش مشترکاً مسجد میرچقماق را بنا نهادند .

مؤلف جامع مفیدی درشرح اقدامات بی بی فاطمه همسر امیرچقماق چنین می نویسد :

بی بی فاطمه خاتون غفرالله که حرم امیرمعظم الیه بود کتابۀ صفه وگنبد مسجد چقماقیه را سورۀ سجده به خط مولانا سعید مولانا شمس الدین محمد شاه حکیم که یاقوت زمان بود ، ثبت فرمود .

ودرسنۀ احدی واربعین .ثمانمائه درمجلۀ سر آب نو یزد که اکنون به آسیای شیخداد اشتهار یافته ساخته که چشم تزبین فلک از مشاهدۀ گردش آن خیره ماند ودایم الاوقات نزدیکترین آسیابهای شهر است .

وبه قرب بازار محلۀ میرچقماق درحوالی خانقاه امیرمعظم الیه گنبدی به جهت مدفن خود بنا فرمود وبه کاشی الوان مزین کرد و مرحومه مذکور در آنجا مدفون است و همین آسیاب را بربقعه خود وقف فرمود وحاصل آن هر ساله مقدارهشتصد من به وزن شاه آرد گندم است که یک درهم صرف بقعۀ مذکور می شود .

 و نیز عفت پناه مشارالیها سطح مسجد جامع کبیر را سنگ مرمر تراشیده بگسترد و دو ستون ازمرمر در دوجانب صفه نصب فرمود وستون به کاشی تراشیده بربالای آن مرتب ساخت .

و منبر خطیب مسجد مذکور را که از چوب بود برداشت عوض  آن ازکاشی الوان کرد. 

مشخصات

بقعه ستی فاطمه منحصر به یک گنبد خانه کوچک است که ورودی آن یک درب چوبی دو لنگه است که به راهروی کوچکی قبل از ورود به گنبد خانه باز می شود . درچهار طرف گنبد خانه صفه های کوچک با قوس دسته سبدی تعبیه شده که هر کدام دارای چهار سه کنج مزین به مقرنس گچی است که اندک اثری از گچبریها ونقوش ونگارهای رنگی آن باقی مانده است. درون سه کنجها با رفهای کوچک جهت روشن نمودن شمع تعبیه شده است همچنین صورت یک قبر در داخل گنبد خانه مشاهده می شود .

پوشش داخل گنبد با خیز بسیار کم بصورت پخ می باشد و دور آهیانه با مقرنس قطاری گچی آراسته شده است که بر بالای قطار بندی نیز با مقرنس گچی تزئین گردیده است. پوشش داخلی گنبد خانه با گچ و کف داخل بقعه با موزائیک پوشیده شده است همچنین ازارۀ داخل گنبد خانه تا ارتفاع ۳۰ سانتی متری با سنگ پوشیده شده است . پوشش خارجی گنبد با قوس ناری به صورت دو پوسته پیوسته ناری می باشد و اربانه گنبد با کاشی معرق و مقرنس قطاری و نقوش گل وبوته اسلیمی آراسته شده است . نمای خارجی بقعه با کاه گل و آجرپوشیده شده است .

بر سردر بقعه ستی فاطمه به خط نستعلیق نوشته شده است : «آرامگاه علیا حضرت صاحب خیرات ومبرات ستی فاطمه بانی مسجد امیر چقماق درسنۀ ۸۴۱ کتیبه علی محمد کاوه ۱۳۲۷ »

گفتنی است بقعه ستی فاطمه نمونه ای شاخص از معماری دوره تیموری است که از لحاظ تزئینات و شیوه معماری در نوع خود بی نظیر می باشد.

 کتیبه های تاریخی                  

اکنون هیچ نوع سند دیداری ونوشتاری دراین بقعه دیده نمی شود .