پایان فاز اول مرمت یخچال خشتی برزن شهرستان ابرکوه

به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان یزد، "عباس قدیریان" در این خصوص گفت: یخدان یا یخ‌چال، گونه‌ای ساختمان است که در معماری قدیم ایران برای تولید و نگه‌داری یخ ساخته می‌شد. معمولاً هر یخ‌چال دارای یک استخر و یک دیوار بلند (بنام حصار) و یک مخزن گنبددار بود. حصار طوری ساخته می‌شد که تمام روز سایه آن بر استخر می‌افتاد و از گرم شدن آب استخر جلوگیری می‌کرد. یخی را که در زمستان در استخر یخ‌چال درست می‌شد می‌شکستند و در خزانه انبار می‌کردند و در فصل گرما آن را به کار می‌بردند.

سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان ابرکوه در ادامه افزود: بنای یخچال های قدیمی، غریب‌ترین عناصر معماری هستند که نه تنها مورد بی مهری قرار گرفته، بلکه تقریباً به بوته فراموشی سپرده شده‌اند. در وجود یخچال ها و تولیداتش که در قلب تابستان های داغ و سوزان، خنکای آب گوارا را به درون خانه‌ها می‌کشاند، رمز و رازی وجود دارد که حکایت از معجز ه فروتنانه خشت خام و دست‌های پرتوان معمار فرزانه‌ای می‌کند که به عشق خدمت به خلق، خشت بر خشت نهاده است.

در سرتاسر خطه ایران زمین و به خصوص در مناطق گرم و خشک مانند شهر تاریخی ابرکوه که دارای تابستان های طاقت فرسا می‌باشند، یخ همواره از ضروریات مردم به شمار می رفته که علاوه بر خنک نمودن آب شرب، برای حفظ خوراکی‌ها نیز مورد استفاده قرار می گرفته است. برخلاف آب انبارها و برکه‌های عمومی آب آشامیدنی در شهرها و روستاها که احداث آنها از مبانی خیرات محسوب می شده و ساختمان و آبش وقف بوده، یخچال ها منبع درآمد زیادی برای صاحبانش به شمار می رفته ‌اند.

او در ادامه افزود: یخچال برزن از جمله چهار یخچال ثبتی ابرکوه است که با اعتباری بالغ بر ۱۵۰ میلیون ریال و بصورت امانی و از اعتبارات استانی فاز اول آن مرمت شده است.

سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان ابرکوه در ادامه افزود: مرمت و ساماندهی فاز اول این بنا که شامل مرمت داخل یخچال بود به اتمام رسید.

قدیریان خاطرنشان ساخت: شهرستان ابرکوه به جهت تعدد یخچالهای خشتی به شهر یخچال ها معروف است و یکی از این یخچال های تاریخی یخچال برزن است.

شایان ذکر است: بنای یخچال خشتی برزن به شماره ۱۵۱۴۵ در سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.