آش شولی، غذای محلی و مقوی یزدی ها است که در فصول مختلف سال طبخ و با چاشنی های مختلف سرو می شود.
به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی یزد،
علی اصغر صمدیانی، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان یزد با اشاره به ثبت شیوه پخت شولی یزدی در فهرست آثار ملی کشور، گفت: «شولی یزدی معروف ترین آش یزدی است که در عموم میهمانی های مردم یزد پخته و مصرف می شود، این آش عموما عصرها به عنوان میان وعده استفاده می شود و جنبه وعده غذایی ندارد.»
او افزود:« این آش خواص درمانی بسیاری دارد و مردم یزد در فصول مختلف و برای درمان بیماری های مختلف از شولی با چاشنی های مختلف و سبزیجات مختلف استفاده می کنند.»
صمدیانی اظهار داشت: «در تابستان های گرم و خشک یزد، شولی را با شلغم و مقداری نخود سالم یا نیم کوب و در زمستان های سوزناک و مرطوب آن را با برگ چغندر به جای اسفناج طبخ داده و گاهی کدو زرد اضافه و از رب انار نیز برای چاشنی استفاده می‌کنند.»
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان یزد، افزود: «استان یزد تنوع غذایی بالایی با توجه به اقلیم و آب و هوایش دارد که آش ها، از جمله‌ی این غذاهای مقوی و لذیذ به شمار می‌آیند. »
شیوه پخت شولی یزدی به روش محلی
برای تهیه شولی یزدی، ابتدا چغندر را پوست گرفته، سپس آن را به صورت خلالی برش می‌دهیم و با مقداری آب روی حرارت شعله قرار می‌دهیم تا نیم‌پز شود، بعد از اینکه چغندر به‌طور کامل نیم‌پز شد سپس عدس و سبزی خرده شده را به آن اضافه می‌کنیم و صبر می‌کنیم تا کاملاً پخته شود.
سپس پیاز را سرخ کرده و نعناع و زرچوبه به آن اضافه می‌کنیم، حدود پنج لیوان آب را به آرد اضافه می‌کنیم و سپس با قاشق، کاملاً آن‌ها را با هم مخلوط می‌کنیم، هنگامی که سبزی و عدس کاملاً پخته شد نصف پیاز داغمان را اضافه می‌کنیم ومی‌گذاریم تا چند قُل بخورد.
سپس حدود ۴ لیوان آب جوش به آش اضافه می‌کنیم و سپس آرد مخلوط شده با آب را به آرامی به آش اضافه می‌کنیم وبه‌طور همزمان هم می‌زنیم تا آرد به صورت گلوله درنیاید، اگرآش خیلی غلیظ شد باز هم به آن آب اضافه می‌کنیم و به خوبی هم می‌زنیم تا غلظتی مانند آش سوپ به خود گیرد.
بعد از اینکه نمک و فلفل را به اندازه گفته شده به آش اضافه کردیم، به آن نعناع داغ و بقیه پیاز داغ همراه با سرکه به آش اضافه می‌کنیم و می‌گذاریم چند قل بخورد تا بوی تند حاصل از سرکه از بین برود و در مرحله آخر کمی شکر به شولی اضافه می¬شود.
اگرچه تاریخچه تولید شولی یزدی بسیار کهن است ولی تاریخ مدونی برای تولید آن وجود ندارد و تنها می توان برای تاریخ¬گذاری آن تنها به اطلاعات سینه به سینه ای اتکا کرد که از این طریق می توان حداق تاریخ ۵۰۰ ساله برای این آش سنتی یزدی در نظر گرفت.
آش گندم (حلیم)، آش ماش، آش شلغم، آش کلم، آش سمبوسک، آش عدس، آش کدو، آش آلو، آش آبغوره، آش انار و آش سبزی از دیگر آش های رایج در استان یزد است.
